Tarnowska drużyna wywalczyła awans do Superligi w 2019 roku, a następnie przez pięć sezonów rywalizowała w krajowej elicie. Jej historia łączy tradycję dawnej sekcji Unii, rozwój SPR Tarnów i kolejne nazwy sponsorskie. Najważniejsze punkty tej drogi to zwycięski baraż z Nielbą Wągrowiec, finał Pucharu Polski oraz domowe mecze w Arenie Jaskółka.
Historia piłki ręcznej w Tarnowie i kolejne nazwy drużyny
Piłka ręczna na najwyższym poziomie pojawiła się w Tarnowie długo przed awansem z 2019 roku. Sekcja ZKS Unia Tarnów występowała w najwyższej klasie rozgrywkowej w sezonach 1990/91 i 1992/93. To do jej tradycji nawiązywał współczesny klub, założony w 2010 roku. Trzeba jednak rozróżnić sportowe dziedzictwo dawnej Unii od historii późniejszego Stowarzyszenia Piłki Ręcznej w Tarnowie.
Nazwy zapisywane w tabelach zmieniały się wraz z kolejnymi etapami działalności zespołu:
| Okres | Nazwa zespołu |
|---|---|
| Sezon 2012/13 | Control Process Tarnów |
| Sezony od 2013/14 do 2016/17 | SPR Tarnów |
| Sezony 2017/18 i 2018/19 | SPR PWSZ Tarnów |
| Początek występów w Superlidze w 2019 roku | Grupa Azoty Tarnów |
| Sezon 2020/21, zakończony finałem Pucharu Polski | Grupa Azoty SPR Tarnów |
| Późniejszy okres superligowy, w tym sezony 2022/23 i 2023/24 | Grupa Azoty Unia Tarnów |
SPR oznaczało Stowarzyszenie Piłki Ręcznej. Nazwy z członami PWSZ czy Grupa Azoty identyfikowały zespół na kolejnych etapach współpracy z partnerami. Nie oznaczały, że przy każdej zmianie powstawała nowa drużyna.
Istotna zmiana organizacyjna nastąpiła po awansie. Prawa i obowiązki stowarzyszenia przejęła spółka Jaskółka Tarnów, utworzona na potrzeby spełnienia wymogów licencyjnych. W sierpniu 2019 roku zawarto również aneks do umowy sponsorskiej. Nazwa podmiotu prowadzącego klub i nazwa drużyny zgłoszonej do rozgrywek nie były więc tym samym.
Droga Unii Tarnów do Superligi
Bezpośrednim zapleczem awansu była I liga. Tarnowski zespół dwukrotnie z rzędu wygrał swoje rozgrywki pierwszoligowe, w sezonach 2017/18 i 2018/19. Dopiero drugi z tych sukcesów zakończył się wejściem do Superligi. Samo zwycięstwo w grupie nie zamykało bowiem drogi kwalifikacyjnej.
W sezonie 2018/19 SPR PWSZ Tarnów zwyciężył w grupie C. Zdobył 58 punktów w 22 spotkaniach i wyprzedził SRS Czuwaj Przemyśl zaledwie o punkt. Ten niewielki margines pokazuje, jak zacięta była walka o pierwsze miejsce. Tarnowianie musieli najpierw pokonać konkurencję w swojej grupie, a dopiero potem zmierzyć się z rywalem z innej części pierwszoligowych rozgrywek.
Pierwotnie o promocji miał rozstrzygnąć turniej mistrzów trzech grup I ligi. Po rezygnacji Olimpii Medex Piekary Śląskie pozostał dwumecz SPR PWSZ Tarnów z Nielbą Wągrowiec. Jego zwycięzca uzyskiwał sportową podstawę do awansu, pod warunkiem spełnienia wymagań licencyjnych.
Awans do Superligi w 2019 roku
Pierwszy mecz nie dał Tarnowianom przewagi. 11 maja 2019 roku przegrali w Wągrowcu 25:26. Jednobramkowa strata pozostawiała jednak sprawę awansu otwartą przed rewanżem u siebie.
18 maja SPR PWSZ Tarnów wygrał 36:26, prowadząc już do przerwy 16:10. W całym dwumeczu zwyciężył 61:52. Zamiast minimalnie odrobić stratę, tarnowski zespół zbudował wyraźną przewagę i rozstrzygnął baraż na swoją korzyść.
Drużynę prowadził Ryszard Tabor, pod którego kierunkiem dwukrotnie wygrała pierwszoligowe rozgrywki. W decydującym rewanżu najwięcej bramek zdobył Łukasz Nowak, siedmiokrotnie pokonując bramkarzy Nielby. Michał Chodara i Kacper Pawłowski dołożyli po pięć trafień, a Jakub Kowalik cztery.
Sportowy sukces otworzył drogę do sezonu 2019/20 w PGNiG Superlidze. Równolegle klub musiał przygotować się organizacyjnie do udziału w zawodowej lidze. Awans był więc zarówno efektem wyników na parkiecie, jak i początkiem nowego etapu działalności.
Występy Grupy Azoty Unii Tarnów w Superlidze
Po awansie tarnowska drużyna spędziła w Superlidze pięć kolejnych sezonów, od 2019/20 do 2023/24. Rozpoczynała ten okres jako Grupa Azoty Tarnów, następnie występowała jako Grupa Azoty SPR Tarnów, a później Grupa Azoty Unia Tarnów. Człon sponsorski towarzyszył zespołowi w całym tym etapie.
Nie była to droga do stałego miejsca w ligowej czołówce. Ważną część superligowej historii stanowiła walka o utrzymanie, choć zespół potrafił również osiągnąć duży sukces w rozgrywkach pucharowych. Finał Pucharu Polski pokazał, że Tarnowianie mogli zajść daleko poza rywalizacją o ligowe punkty.
Po sezonie 2023/24 zespół nie przystąpił do rozgrywek Superligi 2024/25. 29 czerwca 2024 roku Jaskółka Tarnów połączyła się z KPR Legionowo, a podmiot z Legionowa przejął prawa i obowiązki tarnowskiego klubu, w tym jego wynik sportowy. To rozstrzygnięcie organizacyjne zakończyło pięcioletnią obecność drużyny z Tarnowa w elicie.
Najważniejsze sezony i wyniki
Najważniejsze punkty superligowego okresu obejmują zarówno walkę o zachowanie miejsca w lidze, jak i sukces poza ligową tabelą. Tych dwóch bilansów nie należy ze sobą mieszać.
- 2019/20 – debiut w Superlidze. Pierwszy sezon po awansie rozpoczął pięcioletni okres rywalizacji Tarnowian na najwyższym szczeblu.
- 2020/21 – finał PGNiG Pucharu Polski. Było to największe osiągnięcie pucharowe drużyny w okresie superligowym, wywalczone niespełna dwa lata po awansie. Nie oznaczało jednak analogicznej pozycji w lidze.
- 2021/22 – utrzymanie przypieczętowane w ostatnim meczu. Zwycięstwo 24:20 nad Handball Stalą Mielec zapewniło pozostanie w Superlidze. Był to drugi kolejny sezon zakończony sportowym utrzymaniem.
- 2023/24 – 10. miejsce w rundzie zasadniczej. Grupa Azoty Unia Tarnów zdobyła 27 punktów w 26 spotkaniach, po czym występowała w rundzie spadkowej. Dziesiąta pozycja dotyczyła pierwszej fazy sezonu, nie końcowej klasyfikacji całych rozgrywek.
Zawodnicy, którzy wyróżnili się w barwach tarnowskiego zespołu
W drodze do Superligi wyróżnił się Kacper Lazarowicz. W sezonie 2018/19 zdobył dziewięć bramek przeciw Czuwajowi Przemyśl w spotkaniu zapewniającym mistrzostwo grupy C. Ważną rolę w tym samym meczu odegrał bramkarz Dawid Ciochoń. Awans wymagał nie tylko skutecznego ataku, lecz także zatrzymania bezpośredniego konkurenta.
Łukasz Nowak najmocniej zaznaczył swoją obecność w rewanżu barażowym z Nielbą w maju 2019 roku. Siedem trafień uczyniło go najlepszym strzelcem SPR PWSZ w decydującym spotkaniu. Został też wyróżniony jako jeden z dwóch najlepszych zawodników meczu.
Jakub Kowalik łączył dwa ważne etapy tej historii. Zdobył cztery bramki w rewanżu zapewniającym awans, a w sezonie 2020/21 znajdował się w zespole, który dotarł do finału Pucharu Polski. Członkiem tej pucharowej drużyny był również Sebastian Kaczor. Ich udział w tamtym osiągnięciu stanowi konkretny powód, by wymienić ich wśród zawodników związanych z najważniejszymi momentami tarnowskiego szczypiorniaka.
Arena Jaskółka Tarnów i mecze u siebie
Arena Jaskółka Tarnów stała się domową halą superligowego zespołu w sezonie 2019/20. Pierwszy mecz Tarnowian w najwyższej lidze w zmodernizowanym obiekcie odbył się 4 grudnia 2019 roku. Gospodarze przegrali z NMC Górnikiem Zabrze 23:33.
Obiekt mieści 4317 widzów. Dla klubu oznaczał możliwość organizowania spotkań w hali z dużymi trybunami i zapleczem przeznaczonym dla drużyny. Umowa miasta z Jaskółką Tarnów z listopada 2019 roku przewidywała między innymi udostępnienie zespołowi dwóch szatni.
Arena pozwalała miejscowym kibicom oglądać regularną rywalizację z krajową elitą. Jej znaczenie nie sprowadzało się więc do pojemności. Była miejscem, w którym superligowa historia drużyny stawała się częścią lokalnego życia sportowego.
Znaczenie Unii Tarnów dla lokalnego szczypiorniaka
Awans z 2019 roku miał wyraźny lokalny wymiar. Kadra SPR PWSZ opierała się głównie na wychowankach MKS Pałac Młodzieży Tarnów. Wejście do Superligi pokazało zatem drogę od tarnowskiego szkolenia młodzieżowego do seniorskiej rywalizacji na najwyższym poziomie.
Zainteresowanie drużyną miało również wymierny obraz na trybunach. W sezonie 2022/23 średnia frekwencja na meczach Grupy Azoty Unii Tarnów wyniosła 927 widzów. Dało to klubowi siódme miejsce w Superlidze pod tym względem. Nie oznaczało regularnie pełnej Areny, ale potwierdzało obecność publiczności, która śledziła zespół w krajowej elicie.
Historię tarnowskiej piłki ręcznej tworzyły wspólnie szkolenie, drużyna seniorska, wsparcie sponsorskie i miejska hala. Zakończenie udziału w lidze w 2024 roku zamknęło konkretny etap organizacyjny, lecz nie wymazało ani osiągnięć SPR i Unii, ani ich związku z miejscowym środowiskiem szczypiorniaka.
